Ակտիվ լսելը՝ որպես դպրոցի արդյունավետ ղեկավարի հիմնարար հմտություն
How to Practice Active Listening as a School Leader | Edutopia
Դպրոցի արդյունավետ ղեկավարումը հնարավոր չէ պատկերացնել առանց որակյալ հաղորդակցության։ Այդ հաղորդակցության առանցքում գտնվում է ակտիվ լսելը՝ մի հմտություն, որը հաճախ թերագնահատվում է, բայց իրականում որոշիչ դեր ունի վստահության, համագործակցության և դպրոցական մշակույթի ձևավորման գործում։
Այս հոդվածում ներկայացված մտքերը մշակված են Edutopia կրթական հարթակում հրապարակված նյութի գաղափարների հիման վրա՝ դպրոցների ղեկավարների պրակտիկ կարիքներին համապատասխանեցված ձևով։
Ի՞նչ է ակտիվ լսելը
Ակտիվ լսելը պարզապես խոսքը լսելը չէ։ Այն գիտակցված, նպատակային և պատասխանատու գործողություն է, որի ընթացքում ղեկավարը.
կենտրոնանում է խոսողի վրա,
փորձում է հասկանալ ոչ միայն ասվածը, այլև դրա իմաստը,
զերծ է մնում շտապ եզրակացություններից,
խոսակցի մոտ ստեղծում է «լսված լինելու» զգացողություն։
Դպրոցում սա հատկապես կարևոր է, քանի որ ուսուցիչները, մեթոդմիավորումների նախագահները, ծնողները և սովորողները մշտապես հաղորդակցության մեջ են տնօրենի հետ։
Ինչու՞ է ակտիվ լսելը կարևոր դպրոցի տնօրենի համար
Ակտիվ լսող տնօրենը․
կառուցում է վստահություն ուսուցչական կոլեկտիվի հետ,
ավելի լավ է հասկանում իրական խնդիրները՝ ոչ թե դրանց մակերեսային դրսևորումները,
խուսափում է ձևական որոշումներից,
նպաստում է մասնակցային կառավարմանը։
Երբ մարդիկ համոզված են, որ իրենց լսում են, նրանք ավելի պատրաստակամ են պատասխանատվություն ստանձնելու և մասնակցելու փոփոխություններին։
Ակտիվ լսելու հիմնական սկզբունքները
1. Լիարժեք ներկայություն
Ակտիվ լսելը սկսվում է ֆիզիկական և մտավոր ներկայությունից․
հեռախոսը մի կողմ, համակարգիչը փակ, ուշադրությունը՝ խոսողին։
Տնօրենի հայացքը, դիրքը, արձագանքը կարևոր ազդակներ են, որոնք ցույց են տալիս՝ արդյոք խոսողը իսկապես լսվում է։
2. Խոսքը չընդհատելը և չշտապել լուծումներ առաջարկել
Դպրոցական ղեկավարները հաճախ ունեն արագ լուծումներ առաջարկելու գայթակղություն։ Սակայն ակտիվ լսելը պահանջում է՝
թույլ տալ խոսողին ավարտել միտքը,
չշտապել խորհուրդներ տալ,
նախ հասկանալ իրավիճակը ամբողջությամբ։
Հաճախ մարդիկ չեն սպասում պատրաստ լուծումների, այլ ցանկանում են, որ իրենց հասկանան։
3. Բաց հարցերի օգտագործում
Ակտիվ լսելու կարևոր գործիք են բաց հարցերը, օրինակ․
«Կարո՞ղ ես մի քիչ մանրամասնել»
«Քո կարծիքով ո՞րն է խնդրի հիմնական պատճառը»
«Ինչպե՞ս ես պատկերացնում լուծումը»
Այս հարցերը խրախուսում են խորքային մտածողությունը և բաց խոսքը։
4. Ասվածի վերարտադրում և ճշտում
Լավ պրակտիկա է լսվածը սեփական բառերով ամփոփելը, օրինակ․
«Եթե ճիշտ եմ հասկանում, դու ասում ես, որ…»
Սա օգնում է․
խուսափել թյուրիմացություններից,
ցույց տալ, որ խոսքը իսկապես լսվել է,
ստեղծել վստահելի հաղորդակցություն։
Ակտիվ լսելը՝ հանդիպումների և խորհրդակցությունների ընթացքում
Մանկավարժական խորհուրդների, մեթոդմիավորումների կամ տնօրենի խորհրդակցությունների ժամանակ ակտիվ լսելը կարող է դրսևորվել՝
օրակարգում քննարկման համար իրական ժամանակ հատկացնելու միջոցով,
տարբեր կարծիքների հավասարապես լսելով,
ոչ միայն ամենաակտիվ, այլև լուռ մասնակիցներին խոսքի հնարավորություն տալով,
քննարկման վերջում հստակ ամփոփումներով։
Սա փոխում է հանդիպումների մշակույթը՝ ձևականից դարձնելով բովանդակային։
Ակտիվ լսելը՝ որպես դպրոցական մշակույթի մաս
Երբ ակտիվ լսելը դառնում է տնօրենի մշտական վարքագիծ, այն աստիճանաբար տարածվում է ամբողջ դպրոցում։
Արդյունքում․
ուսուցիչները նույն մոտեցումը կիրառում են սովորողների հետ,
ծնողները ավելի վստահ են համագործակցության մեջ,
դպրոցում ձևավորվում է հարգալից և անվտանգ հաղորդակցական միջավայր։
Եզրափակում
Ակտիվ լսելը չի պահանջում ֆինանսական ռեսուրսներ կամ բարդ գործիքներ։ Այն պահանջում է գիտակցված վերաբերմունք, ժամանակ և պատրաստակամություն լսելու։
Դպրոցի տնօրենը, ով սովորում է ակտիվ լսել, իրականում ուժեղացնում է ոչ միայն իր ղեկավարական կարողությունը, այլև ամբողջ դպրոցի արդյունավետությունը։
Աղբյուրի մասին նշում (հեղինակային իրավունքների պահպանում)
Այս հոդվածը մշակվել է Edutopia հարթակում հրապարակված Lisa Schultz-ի
“How to Practice Active Listening as a School Leader” հոդվածի գաղափարների հիման վրա։
How to Practice Active Listening as a School Leader | Edutopia
Տեքստը չի հանդիսանում բառացի թարգմանություն և նախատեսված է կրթական, ոչ առևտրային նպատակների համար։
Comments
Post a Comment