Անհրաժեշտ մանկավարժական գիտելիքներ և հմտություններ

 

OECD իրականացրել է Teacher Knowledge Survey վերնագրով ուսումնասիրություն:  

2026 թվականի ուսումնասիրության արդյունքները լույս են սփռում ուսուցիչների ունեցած գիտելիքների բնույթի վրա և ցույց տալիս, թե ինչպես կարող է այն զարգացվել։ Առանձնապես կարևոր է, որ ուսումնասիրությունը ընդգծում է ընդհանուր մանկավարժական գիտելիքի արժեքը՝ ինչպես ուսուցիչների, այնպես էլ սովորողների կրթական արդյունքների տեսանկյունից։

Ուսումնասիրության տվյալները ցույց են տալիս, որ ավելի բարձր ԸՄԳ ունեցող ուսուցիչները դասի ընթացքում ավելի շատ ժամանակ են հատկացնում իրական ուսուցմանը և ուսումնառությանը և ավելի քիչ ժամանակ՝ դասարանի կարգապահության պահպանմանը

Ընդհանուր մանկավարժական գիտելիքի սահմանում

• Շուլման (Harvard, 1987)․ մանկավարժական գիտելիքը ուսուցչի այն կարողությունն է, որով նա վերածում է տեսական գիտելիքը գործնական դասավանդման։

• Կոնիգ և գործընկերներ (University of Cologne, 2011)․ այն ներառում է դասի կառավարման, ուսուցման մեթոդների ընտրության, գնահատման և սովորողների մոտիվացիայի ապահովման հմտություններ։

Դասի կառուցվածքի ազդեցությունը սովորողների վարքագծի վրա անմիջականորեն կապվում է ընդհանուր մանկավարժական գիտելիքներ ունենալու անհրաժեշտության հետ։

1․ Կառուցված դասի և մանկավարժական գիտելիքի փոխկապակցվածություն

Դասի կառուցվածքը արդյունավետ է միայն այն դեպքում, երբ ուսուցիչը տիրապետում է ընդհանուր մանկավարժական գիտելիքներին։ Այս գիտելիքները թույլ են տալիս․

• ճիշտ պլանավորել դասի փուլերը,

• կանխատեսել սովորողների արձագանքները,

• ընտրել համապատասխան մեթոդներ տարբեր իրավիճակներում։

2․ Վարքագծի կանխարգելում

Եթե ուսուցիչը չունի բավարար մանկավարժական գիտելիք, դասի կառուցվածքը դառնում է մեխանիկական և չի կանխում խանգարող վարքագիծը։ Իսկ մանկավարժական գիտելիքը ապահովում է, որ դասի կառուցվածքը լինի դինամիկ և ադապտիվ, այսինքն՝ կարողանա արձագանքել սովորողների իրական կարիքներին։

3․ Սոցիալ-հոգեբանական ազդեցություն

Ընդհանուր մանկավարժական գիտելիքը ներառում է սովորողների սոցիալ-հոգեբանական կարիքների ըմբռնում։ Սա նշանակում է, որ դասի կառուցվածքը ոչ միայն կազմակերպում է ուսուցման ընթացքը, այլև ձևավորում է դրական միջավայր, որտեղ սովորողները ավելի քիչ հակված են խանգարող վարքագծի։

4․ Միջազգային հետազոտությունների ապացույցներ

OECD-ի Teacher Knowledge Survey-ը ցույց է տվել, որ այն ուսուցիչները, ովքեր ունեն բարձր մակարդակի մանկավարժական գիտելիք, ավելի քիչ ժամանակ են ծախսում կարգապահության պահպանման վրա և ավելի շատ՝ իրական ուսուցման։ Սա փաստում է, որ դասի կառուցվածքի արդյունավետությունը կախված է մանկավարժական գիտելիքի մակարդակից։