ՆԴՎ և դասալսում: Ինչպես դիտարկել օտար լեզվի դասավանդման որակը

 

ՆԴՎ և դասալսում

Ինչպես դիտարկել օտար լեզվի դասավանդման որակը

Օտար լեզվի դասավանդման որակը գնահատելն անհնար է միայն փաստաթղթերով կամ հաշվետվություններով։ Այդ որակը երևում է դասարանում՝ սովորողի խոսքում, ակտիվության մեջ, լեզվական միջավայրում։ Այդ պատճառով ներդպրոցական վերահսկողության (ՆԴՎ) առանցքային գործիքը դասալսումն է։

Ստորև ներկայացնում եմ դասալսման ուղեցույց, որը նախատեսված է ՆԴՎ շրջանակում օտար լեզուների (անգլերեն, գերմաներեն, ֆրանսերեն, ռուսերեն և այլն) դասավանդման որակը ուսումնասիրելու համար։

Ինչի՞ համար է դասալսումը ՆԴՎ-ում

Դասալսման նպատակը ուսուցչին գնահատել չէ։
Դասալսման նպատակը հասկանալն է՝

• ինչպես է կազմակերպվում լեզվական ուսուցումը,

• որքան է սովորողը իրականում ներգրավված,

• ինչ չափով են ձևավորվում լեզվական կարողունակությունները,

• ինչն է աշխատում, իսկ ինչն է խանգարում որակին։

Այլ կերպ ասած՝ դասալսումը ՆԴՎ-ում զարգացման գործիք է, ոչ վերահսկողության պատրվակ։

Դասալսման հիմնական սկզբունքները

Որպեսզի դասալսումը լինի արդյունավետ, կարևոր է պահպանել մի քանի սկզբունք․

• ուսուցիչը նախապես գիտի դասալսման նպատակը,

• նույն չափանիշները կիրառվում են բոլոր դասերի համար,

• արձանագրվում են փաստեր, ոչ տպավորություններ,

• արդյունքները ծառայում են բարելավմանը, ոչ պատժմանը։

Եթե այս սկզբունքները չեն պահպանվում, դասալսումը կորցնում է իր իմաստը։

Ինչի՞ վրա ուշադրություն դարձնել դասալսման ժամանակ

1. Դասի նպատակը

Դասի սկզբում կարևոր է հասկանալ՝

• արդյոք նպատակը հստակ է,

• արդյոք այն վերաբերում է կարողունակությանը, ոչ միայն թեմային,

• արդյոք սովորողը գիտի՝ ինչ պիտի կարողանա դասի վերջում։

Օրինակ՝
 «Սովորողը կկարողանա պարզ երկխոսությամբ ներկայացնել իր օրը»
«Նոր բառապաշարի ուսուցում»

2. Դասի կառուցվածքը

Լավ դասը ունի տրամաբանություն։

Դիտարկվում է՝

• կա՞ հստակ սկիզբ, զարգացում և ամփոփում,

• ժամանակը հավասարակշռվա՞ծ է,

• անցումները փուլերի միջև հստա՞կ են։

Քաոսային դասը սովորաբար ցույց է տալիս ոչ թե երեխայի, այլ պլանավորման խնդիր։

3. Լեզվական կարողունակությունները դասարանում

Օտար լեզվի դասը չի կարող սահմանափակվել միայն վարժություններով։

Դասալսման ժամանակ կարևոր է տեսնել՝

• լսում կա՞ (աուդիո, վիդեո, կենդանի խոսք),

• խոսում են սովորողները՞, թե հիմնականում ուսուցիչը,

• ընթերցումը իմաստային է՞, թե մեխանիկական,

• գրավոր խոսքը նպատակ ունի՞, թե պարզապես լրացում է։

Եթե դասի ընթացքում սովորողը գրեթե չի խոսում, դա արդեն կարևոր ազդանշան է։

4. Մեթոդներն ու ուսումնական միջավայրը

Դիտարկվում է՝

• կիրառվում են հաղորդակցական և սովորողակենտրոն մեթոդներ,

• կա զույգերով կամ խմբերով աշխատանք,

• առաջադրանքները համապատասխան են սովորողների մակարդակին,

• դասարանում կա լեզվական ակտիվ միջավայր։

Լեզուն սովորում են օգտագործելով, ոչ լսելով։

5. Գնահատում և հետադարձ կապ

Օտար լեզվի դասում գնահատումը պետք է լինի շարունակական։

Ուշադրություն է դարձվում՝

• ձևավորող գնահատման առկայությանը,

• հստակ չափանիշների կիրառմանը,

• ուսուցչի արձագանքին (ոչ միայն «ճիշտ/սխալ»),

• ինքնագնահատման և փոխգնահատման տարրերին։

Լավ հետադարձ կապը սովորողին առաջ է մղում, ոչ կանգնեցնում։

6. Սովորողների ներգրավվածությունը

Դասալսման կարևոր ցուցիչներից է՝

• որքան սովորող է ակտիվ,

• արդյոք բոլորը ներգրավված են,

• ինչ է կատարվում տարբեր կարողություններ ունեցող երեխաների հետ։

Եթե դասին մասնակցում են միայն 2–3 ակտիվ սովորողներ, դա որակի խնդիր է։

Ինչպե՞ս արձանագրել դասալսման արդյունքները

Դասալսման արձանագրությունը պետք է լինի․

• կոնկրետ,

• փաստարկված,

• նկարագրական։

Հետադարձ կապ՝ դասալսումից հետո

Դասալսումից հետո կարևոր է կարճ մասնագիտական զրույցը։

Լավ մոտեցումն է՝

1. նշել ուժեղ կողմերը,

2. խոսել զարգացման հնարավորությունների մասին,

3. առաջարկել կոնկրետ քայլեր։

Սա գործընկերային գործընթաց է, ոչ հաշվետվություն։

Ինչու՞ է սա կարևոր ՆԴՎ-ում

Այսպիսի դասալսումը թույլ է տալիս՝

• տեսնել իրական ուսումնական գործընթացը,

• խուսափել ձևական հաշվետվություններից,

• պլանավորել նպատակային բարելավման քայլեր,

• դարձնել ՆԴՎ-ն կենդանի և օգտակար գործընթաց։

Վերջում

Օտար լեզվի դասավանդման որակը չի երևում հաշվետվության մեջ։
Այն երևում է դասարանում։

Դասալսումը հենց այդ պատուհանն է։