Արտաշես Թորոսյանի բլոգ

Ուսումնական պլանի վերանայման մեր աշխատանքները շարունակականություն չունեցան։ Գուցե խնդիրը այդքան սուր չէ և վերանայման կարիք չկա։ Ուսումնական պլանը մի յուրահատուկ կարգ է, որով պետք է բոլորը առաջնորդվեն։ Այդ պահանջը նաև ունի սխալներից ապահովագրելու նպատակ։ Այս մոտեցումը <Ամեն ինչի տեսության> մաս է, որը ձգտում է ստեղծել մի ընդհանրացնող օրենք բոլոր երևույթները բացատրելու համար։ Այդպիսի օրենք դեռ չի ստեղծվել, որովհետև միշտ առաջանում են բազմաթիվ մասնավոր դեպքեր, որոնք հնարավոր չէ բացատրել այդ օրենքով։ Չնայած դրան ընդհանրացնող օրենքները մարդիկ գնահատում են, որովհետև դրանք այնուամենայնիվ առաընթաց են ապահովում։ Առաջանում է գիտակցություն, անհանգստություն, որ այն խախտելու դեպքում ձևավորված հարմարավետ հավասարակշռությունը կխախտվի։ Մակս Պլանկը ասում էր, որ նոր գաղափարները չեն կարող զարգանալ, եթե չեն հրաժարվել հին գաղափարներից։ Հին գաղափարները կրողներին դժվար է համոզել դրանցից հրաժարվել։ Որպես կանոն դա անհնար է։ Ուրեմն պետք է սպասել մինչև հին գաղափարները հեռանան դրանց կրողների...

Կազմակերպվում է  Հանրային Քաղաքականության Ինստիտուտ Institute of Public Policy ի կողմից Տեսաբացատրություն Մաս 1   Մաս 2 Մաս 3 Հանրային քաղաքականության ինստիտուտի «Education Hub» նախագծի շրջանակներում իրականացվող քննարկման թեման է. «Սովորել ապագայում, թե՞ անցյալում ապրելու համար»:  Փոփոխվող աշխարհում զարգացած երկրների դպրոցները, օգտվելով մանկավարժական և տեղեկատվական հաղորդակցության գիտությունների նվաճումներից, կրթությունը դարձնում են ավելի հասանելի ու մատչելի բոլորի համար և քիչ ծախսատար։ Դասարանում սովորեցնելու համար օգտագործվող մեթոդներից և ՏՀՏ հնարարավորություններից բացի, արդեն կարելի է դասավանդել հեռավորության վրա, վիրտուալ իրականության գործիքներով հայտնվել հարյուրավոր և հազարավոր կիլոմետրեր հեռու գտնվող դասարանում, դասավանդել գյուղական դպրոցում, որտեղ չկա, օրինակ, ֆիզիկայի ուսուցիչ կամ մասնակցել որևէ դպրոցի ուսուցչի դասին՝ իրական ժամանակում։ Այսպիսով, կրթությունը դառնում է մի կողմից՝ անհատական, բայց մյուս կողմից՝ նաև խմբային, սոցիալականացված։...

Ի՞նչ է կատարվում աշխարհում։ Աշխարհը փոխվում է։  Փոխվում է ինֆորմացիան պահելու, հաղորդելու և մատուցելու եղանակը։ Փոխվել են գործատուների կողմից աշխատողներին ներկայացվող պահանջը, որը հիմնված է գիտելիքի և ոչ թե ունեցած փաստաթղթի առկայության վրա։ Փոխվել է մասնագիտություն սովորելու եղանակը, որի պատճառով ֆորմալ կրթությունը շատ դեպքերում փոխարինվում է ոչ ֆորմալ կրթությամբ։ Փոխվել է դպրոցում դասի կազմակերպման ձևը և արդեն դասասենյակը չէ սովորելու միակ տեղը։ Այժմ դասարանը կարող է սովորել դասասենյակում և դասասենյակից դուրս։ Փոխվել է սովորելու մատչելիությունը և հեռավորության վրա սովորելը դարձել է անվճար։     Ի՞նչ կտա այս ամենը Հայաստանին։ Աշխարհը փոխվում է։ Տնտեսությունը դառնում է ցանցային։ Արդեն կարելի է սովորել, աշխատել, ստեղծագործել այլ երկրում՝ ապրելով Հայաստանում։ Արդեն հնարավոր է բիզնեսը տեղափոխել Հայաստան, բայց ապրել այլ երկրում։  Փոխվում է ինֆորմացիան պահելու, հաղորդելու և մատուցելու եղանակը։ Հայստանում ծնված հանճարը այլևս չի մնա անհայտ աշխարհի հա...

Աշակենտակենտրոն դասարանը նկարագրված է և վերջին տարիների ընթացքում բազմաթիվ սեմինարների ժամանակ ներկայացվել է ուսուցիչներին։ Աշակենտակենտրոն դասարանը երկու գործող անձ ունի՝ ուսուցիչը և աշակերտը։ Երկուսն էլ ունեն որոշակի պարտականություններ աշակենտակենտրոն դասարան ստեղծելու համար։ Այդ պարտականությունները սերտորեն կապված են իրար և մեկը առանց մյուսի չի կարող ապահովել արդյունք։ Որոնք են այդ պարտականությունները։ Ուսուցիչը պետք է պետք իմանա և հարգի աշակերտների իրավունքները, լավ ճանաչի իր աշակերտներին, իմանա նրանց թույլ և ուժեղ կողմերը, դասավանդելիս հաշվի առնի դրանք և զարգացնի նրանց մոտ սովորելու, քննադատաբար մտածելու, հաղորդակցվելու, համագործակցելու, տեղեկատվությունից օգտվելու կարողություններ, նրանց հետ պլանավորի սովորելու գործընթացը, գնահատման մեթոդաբանությունը։ Աշակերտը պետք է լինի պարտաճանաչ, գնահատի սովորելու կարևորությունը, կարողանա կառավարել իր սովորելը, կարողանա քննադատաբար մտածել, հաղորդակցվել, համագործակցել, տեղեկատվությունից օգտվել, ուսուցչի հետ պլանավորել իր սովորելու գործըն...

Ծնողները ընտրում են այն դասվարին, ում մոտ ցանկանում են, որ իրենց երեխան սովորի։ Ծնողները ուզում են, որ իրենց երեխայի դասարանում դասավանդեն ամենալավ ուսուցիչները։  Դա շատ բնական ցանկություն է։  Բայց դասվարի կամ ուսուցչի մոտ կարող են սովորել առավելագույնը 35 աշակերտ։ Իսկ ու՞մ մոտ են սովորելու մյուս երեխաները։ Ոչ բոլոր ծնողներն են իմանում, որ այդ դասվարն է լավագույնը կամ ոչ բոլորն են կարող իրենց երեխային տեղավորել այդ դավարի դասարանում։  Այս խնդիրը լուծելու համար բավարար է ինչ որ ձևով կանոնակարգել ընդունելությունը դպրոց և դասավաշխումը, բայց անհրաժեշտ է մշակել այնպիսի մեխանիզմներ, որ բարձրացվի դպրոցում աշխատող բոլոր ուսուցիչների մանկավարժական գիտելիքները և կարողությունները։ ԵՎ դա հնարավոր չի անել ուսուցիչների ատեստավորման, կամ աշակերտների գիտելիքների ստուգումով։ Փորձը ցույց է տվել, որ դրանով հանարվոր չէ խթանել ուսուցիչների ինքնակրթությունը։ Միայն հետևողական, անընդհատ և կարիքներից բխող վերապատրաստումների միջոցով է հնարավոր փոխել իրավիճակը։  Դպրոցում սովորող բոլոր ե...

Նոր ուսումնական տարին միշտ ինչ որ ձևով տարբերվում է նախորդից։ ԵՎ ոչ միշտ ես սեպտեմբերին հասկանում փոփոխությունը եղել է դեպի լավ, թե՞ դեպի վատ կողմը։ Հետո, տարվա ընթացքում ամեն ինչ պարզ է դառնում։ Այս տարի ավագ դպրոց ընդունվեցին հարյուրավոր աշակերտներ։ Ոգևորված են ուսուցիչները, ոգևորված են աշակերտները։ Նրանց ոգևորությունը կտևի մեկ երկու շաբաթ։ Այդ շաբաթների ընթացքում ուսուցիչները կհասկանան աշակերտների պոտենցիալը, սովորելու տրամադրությունը և կսկեն աշխատել դրանց զարգացման վրա։ Աշակերտները կհասկանան իրենց աշխատանքի՝ սովորելու դժվարությունը և ոգևորությունը կփոխարինվի ամենօրյա դժվար, բայց նաև հետքրքիր ուսումնառությամբ։ Նրանք երբեմն կդժվարանան, կհիասթափվեն, կտխրեն ու կոգևորվեն, կուրախանան, կհպարտանան, կնեղանան ու կփնտրեն արդարություն։ Այս բոլոր հույզերը ունեն կոնկրետ աղբյուր։ Այդ աղբյուրը ավագ դպրոցի ուսումնական պլանն է։ Կոշտ, անհարմար, արհեստական բարդույթներով և անորոշ հեռանկարներով ուսումնական պլանը ծնում է դժվարության ալիքներ, որոնք երկրաշարժի նման ցնցում են ավագ դպրոցը, կործանում վատ հ...

Ֆիզկայում աշխատանքը զրո է, եթե տեղափոխություն չի կատարվել։ Կրթության մեջ նույնպես աշխատանքը պետք է զարգացում ապահովի։ Աշակերտը սովորում է, երբ՝ ձեռք է բերում գիտելիք, զարգացնում է իր սովորելու, սովորածը կիրառելու կարողությունները, ձևավորում է իր արժեքային համակարգը։ Սովորելու գործընթացը անընդհատ կրկնվող գործընթաց է։ Եթե այս գործընթացը կանգ է առնում, ապա կրթական մեքենան այլևս աշխատանք չի կատարում։ Որպեսզի հասկանանք, որ կրթական մեքենան աշխատում է, անհրաժեշտ է գնահատել աշակերտի գիտելիքը, աշակերտի կարողությունները։ Պարզվում է այլ եղանակ էլ կա։ Որպեսզի հասկանանք, որ կրթական մեքենան աշխատում է, կարելի է նաև հարցնել դպրոցին կարելի՞ է արդյոք գնահատել ձեր աշակերտների գիտելիքը, կարելի՞ է արդյոք գնահատել ձեր աշակերտների կարողությունները։ Այս եղանակը ավելի հեշտ և քիչ ծախսատար է։

Առաջին օրվա հարցերը Ե՞րբ ես զգում, որ քեզ ուրախությամբ են ընդունում։ Ինչպե՞ս կցանկանաս, որ քեզ ողջունեն։ Որո՞նք են քո ուժեղ կողմերը, որ բերել ես մեր դասարան (մեր դպրոց)։ Ի՞նչն է քեզ ամենից շատ դուր եկել մեր դասարանում (մեր դպրոցում)։ Ի՞նչն ես ցանկանում փոխել։ Հարցեր, որ խորացնում են հարաբերությունները  Ե՞րբ ես քեզ կոմպետենտ համարում։ Որքա՞ն հաճախ։ Ինչպե՞ս ես հասկանում, որ քեզ լսեցին։ Ինչպե՞ս ես հասկանում, որ քո ձայնը հարգում են։ Ինչպե՞ս ես հասկանում, որ քո մասին հոգ են տանում։ Ե՞րբ ստացար հնարավորություն քեզ որպես առաջնորդ դրսևորելու համար։ Ե՞րբ ես քեզ զգում ապահով/անապահով։ Ե՞րբ ես ծիծաղում դպրոցում։ Հարցեր, որ տրվելու են տարվա ընթացքում Ի՞նչ ներդրում ես ունեցել դպրոցում։ Ո՞վ հավատաց, որ դու կհասնես հաջողության։ Ի՞նչ տեղի ունեցավ դպրոցում, որից դու վախեցար։ Հիասթափվեցիր։ Պարտվեցիր։ Ե՞րբ քեզ ոգևվորված և օգնություն ստացած զգացիր։ Ինչը՞ քեզ ոգեշնչեց քեզ դապրոցում։ Ո՞վ օգնեց քեզ ուշքի գալ անհաջողությունից հետո։ Ո՞վ է միշտ ուրախ խոսել քեզ հետ։ Ե՞ր...

Աշխատում ենք մեծ թվով աշխատակիցների հետ և հաճախ փնտրում ենք արժեքավոր աշխատակից, երբ նա մեր կողքին է, բայց մենք նրան չենք տեսնում։ Տեսնելու համար պետք է ճանաչենք հատուկ նշաններ։ Այդ նշաններն են․ Նրանք ազնիվ են։ Նրանք շատ բաց են ղեկավարության և գործընկերների հետ: Խոսում են անկեղծ:  Նրանք անընդհատ զարգացնում են իրենց մասնագիտական կարողությունները։ Որոշակի պահին շատերը բավարարվում են նրանով, ինչ արդեն գիտեն, կարող են անել: Իրականում աստղային աշխատողները երբեք չեն բավարարվում ունեցածով: Նրանք մշտապես նոր բաներ են սովորում, փորձելով նոր մոտեցումներ և ձգտելով ավելի լավ աշխատել: Նրանք մի քիչ անհանգիստ են և միշտ փորձում են բարելավել իրենց: Նրանք պատասխանատուեն։ Եթե ունեն պահանջկոտ ղեկավար, ով պահանջում է պատասխանատու լինել և ներկայացնել հաշվետվություն կատարած աշխատանքի համար, ապա հասնում են հաջողության։ Նրանք հուսալի են։ Նրանք համեստ են։ Նրանք աշխատում են ժամացույցի նման: Երբ նրանք որոշում են ինչ-որ բան անել, միշտ ճիշտ են դա անում: Նրանք վստահելի են, ինչը նրանց անգնահատել...

Դպրոցի տարեկան աշխատանքային պլանը նպատակ ունի նոր ուսումնական տարում զարգացնել աշակերտների իմացական և սոցիալական կարողությունները։ Այդ նպատակին հասնելու համար անհրաժեշտ է իրականացնել հետևյալ խնդիրները. Զարգացնել ուսուցիչների մասնագիտական կարողությունները հաղորդակցություն, համագործակցություն, ՏՀՏ, մեդիագրագիտություն, քննադատական մտածողություն և խնդիրների լուծում, ստեղծագործություն և նորարարություն, ճկունություն և հարմարվողականություն, նախաձեռնություն և ինքնակառավարում, արտադրողականություն և հաշվետվողականություն, առաջնորդություն և պատասխանատվություն։ Ստեղծել տարբեր առարկաների դասերի ընթացքում աշակերտների իմացական և սոցիալական կարողությունների զարգացման ռազմավարությունները նկարագրող թվային դասընթացներ։ Երկու ամիսը մեկ անգամ գնահատել աշակերտների իմացական և սոցիալական կարողությունները։ Տարեկան աշխատանքային պլանը կազմված է ըստ ամիսների։ Ամեն ամսվա համար նկարագրված են կատարվելիք աշխատանքները։ Այդ աշխատանքերը պլանավորման, զարգացման, վերահսկողության, գնահատման և հաշվետվության նպատակ ո...

Մեր հիմնական նպատակն է դաստիարակել սովորող։ Սովորել կարողանալը 21-րդ դարի կոմպետենցիաների և ժողովրդավարական մշակույթի ձևավորման կոմպետենցիաների բաղադրիչներից մեկն է։ Սովորողը սովորելով սովորել փնտրում է սովորելու իրեն հարմար միջավայր։ Կրթության զարգացման համար անհրաժեշտ է ստեղծել սովորելու միջավայրեր։ Այդպիսի միջավայր է STEM-ը՝ Բնագիտություն, ՏՀՏ, Ինժեներություն և Մաթեմատիկա բառերի անգլերեն հապավումը։ STEM- ը կրթություն է, որը հիմնված է բնագիտական, տեղեկատվական և հաղորդակցության տեխնոլոգիա, ինժեներական և մաթեմատիկայի չորս հատուկ առարկաներով սովորողներին կրթելու գաղափարի վրա `ապահովելով միջառարկայական և կիրառական մոտեցում: Չորս առարկաները առանձին առանձին դասավանդելու փոխարեն, STEM-ը դրանք ինտեգրում է մի համասեռ ուսուցման պարադիգմի մեջ, որը հիմնված է իրական աշխարհի ծրագրերի վրա: Պարադիգմ, այսինքն տվյալ պատմական ժամանակահատվածի խնդիրների, գաղափարների, պրակտիկայի ամբողջության հետ, որոնք էլ սահմանում են գիտական առարկաները: STEM-ի տարբերությունը ավանդական բնագիտամաթեմատիկական կրթությո...

Արդեն ավելի քան քսան տարի է, որ կրթությունը իրականացվում է առանց հանրակրթության նպատակի հստակ ձևակերպման։ Բնական է, որ հանրակրթություն իրականացվում է երեխաներին գիտելիք, կարողություն և հմտություն տալու համար։ Դրա հետ միասին զարգացվում է նրանց արժեքային համակարգը։ Բայց սա ընդհանուր առմամբ։ Երկրի զարգացման որոշակի ուղղություններ կա, որին հասնելու համար պետք է համապատասխանաբար զարգանա նաև կրթությունը։ Անկախության առաջին տարիներին հանրակրթության մեջ շատ մեծ տեղ տրվեց հասարակագիտական առարկաներին։ Դրան համապատասխան նվազեցին բնական գիտություններին հատկացված ծավալները։ Եվ սա կարիք չկա դիտարկել որպես հակասություն։ Բանն այն է, որ հասարակագիտության չափորոշիչը հիմնված է աշակերտների մոտ ժողովրդավարության կարողությունների զարգացմանը ։ Իսկ ի՞նչ է ժողովրդավարության կարողությունների համակարգը։ Այն կազմված է չորս հիմնական բաղադրիչներից։ Արժեքներ Արժևորել մարդկային արժանապատվությունը և մարդու իրավունքները  Արժևորել մշակութային բազմազանությունը  Արժևորել ժողովրդավարությունը, արդարադ...

2008 թվականից մինչ օրս ավագ դպրոցները ունեն նույն խնդիրները․ աշակերտների թիվը դպրոցում չի ավելանում, դպրոցի բյուջեն սուղ է, ուսուցիչների ծանարբեռնվածությունը ցածր է, ուսուցման որակը անբավարար է։ Ո՞րն է պատճառը։ Ինչու՞ են աշակերտները խուսափում ուսումը ավագ դպրոցում շարունակել։ Նկարագրվում են բազմաթիվ պատճառներ․ դպրոցները իրար մոտ են դասավորված, հիմնական դպրոցները կրթության բավարար որակ չեն ապահովում, ավագ դպորցի մասնագետները թույլ են, աշակերտները փնտրում են այնպիսի դպրոցներ, որտեղ սովորելը հեշտ է, գնում են քոլեջ, որ հեշտությամբ ընդունվեն համալսարան, պարապում են։ Բայց այս ամենը հետևանք են։ Կա շատ պարզ պատճառ։ Ավագ դպրոցը իրականում ավագ դպրոց չէ։ Հիմնական դպրոց է, որտեղ սովորում են 14-18 տարեկան աշակերտներ։ Ուսումնական հաստատություն է, որտեղ մեծերը սովորում են փոքրերի համար մշակված կարգերով։ Դպրոց է, որտեղ սովորեցնում են այն, ինչ սովորողը արդեն սովորել է հիմնական դպրոցում և հանձնել է ավարտական քննություն։ Չեն սովորեցնում այն, ինչ աշակերտը ցանկանում է սովոր...

Արդի հայերենի բացատրական բառարանում (Է․Բ․Աղայան 1976) երկընտրանք բառի բացատրությունն է Երկընտրանք Դպրոցի աշակերտ թվով ֆինանսավորման բանաձևը նախատեսված է դպրոցի շենքը պահպանելու և աշխատողներին վարձատրելու համար։ Բանաձևը նախատեսված է այնպիսի կրթական միջավայր ստեղծելու համար, որտեղ աշակերտները ուրախությամբ սովորեն, ունենա սովորելու համար բոլոր անհրաժեշտ միջոցները և ուսուցիչները ստանան արժանապատիվ աշխատավարձ։ Մինչ օրս ապրել ենք առաջին բանաձևի օրոք։ Դպրոցը աշխատել է, իրականացրել է կրթություն, որի արդյունքներից դժգոհ էր թե դպրոցը, թե հասարակությունը։ Բայց բոլորը գիտակցում էին, որ դա է բյուջեյի հնարավորությունը։ Հիմա եկել է բանաձևը վերանայելու ժամանակը։ Տեսնենք ի՞նչ է անհրաժեշտ դպրոցը սովորելու միջավայր դարձնելու համար՝ դասարան առ դասարան։ Առաջին դասարան Ուսումնական պլանով առաջին դասարանում շաբաթական 20 դաս է կազմակերպվելու։ Աշխատելու են 20 դաս գրավոր աշխատանքների ստուգող 11 դասի վարձատրության 10 տոկոսի չափով դասղեկ հաստիքի 22 դասի վարձատրության 20 տոկոսի չափով մ...