Բարձր արդյունավետությամբ թիմի կառուցում՝ «Կարողունակություն – Նվիրվածություն» մատրիցայի միջոցով

Ուղեցույց․ Բարձր արդյունավետությամբ թիմի կառուցում՝ «Կարողունակություն – Նվիրվածություն» մատրիցայի միջոցով

Նյութը մշակվել է ԱԲ օգնությամբ օգտագործելով տեսանյութը

 

Ներածություն

Թիմի հաջողությունը կախված է ոչ միայն աշխատակիցների մասնագիտական գիտելիքներից, այլև նրանց նվիրվածությունից, պատասխանատվությունից և կազմակերպության նպատակներին աջակցելու պատրաստակամությունից։ Ժամանակակից կազմակերպություններում ղեկավարի գլխավոր խնդիրը ճիշտ մարդկանց ընտրելը, զարգացնելը և պահպանելն է։

Այս ուղեցույցը ներկայացնում է թիմի անդամների գնահատման և կառավարման գործնական մեթոդ՝ հիմնված երկու հիմնական չափանիշների վրա.

• Կարողունակություն (Capability) – գիտելիքներ, հմտություններ, փորձ, արդյունք ապահովելու կարողություն։
• Նվիրվածություն (Commitment) – մոտիվացիա, ներգրավվածություն, պատասխանատվություն և նախաձեռնողականություն։

Այս երկու չափանիշների համադրությամբ աշխատակիցները բաժանվում են 4 խմբի։

---

1. «Կարողունակություն – Նվիրվածություն» մատրիցա

	Բարձր նվիրվածություն	Ցածր նվիրվածություն
Բարձր կարողունակություն	A տեսակ – Բարձր արդյունավետ աշխատակիցներ	B տեսակ – Տաղանդավոր, բայց ոչ ներգրավված
Ցածր կարողունակություն	B տեսակ – Մոտիվացված, բայց անփորձ	C տեսակ – Ցածր կարողունակություն և ցածր նվիրվածություն

Սովորաբար թիմերում հանդիպում է հետևյալ բաշխումը.

• 20% A տեսակ
• 70% B տեսակ
• 10% C տեսակ

---

2. C տեսակ․ Ցածր կարողունակություն + Ցածր նվիրվածություն

Բնութագրեր

Այս աշխատակիցները՝

• հաճախ չեն պահպանում ժամկետները,
• խուսափում են պատասխանատվությունից,
• մշտապես արդարացումներ են ներկայացնում,
• դիմադրում են հետադարձ կապին,
• բացասական ազդեցություն են ունենում թիմի վրա,
• պահանջում են մշտական վերահսկողություն։

Ղեկավարի գործողությունները

Քայլ 1. Հստակեցնել սպասումները

• Գրավոր ներկայացնել պահանջները։
• Սահմանել չափելի նպատակներ և ժամկետներ։
• Փաստաթղթավորել քննարկումները։

Քայլ 2. Բարելավման հնարավորություն

Կազմել 30-օրյա զարգացման ծրագիր՝

• տրամադրելով աջակցություն,
• անհրաժեշտ ռեսուրսներ,
• պարբերական վերահսկողություն։

Քայլ 3. Որոշման կայացում

Եթե նշանակալի առաջընթաց չկա.

• վերանայել աշխատակցի զբաղեցրած պաշտոնը,
• անհրաժեշտության դեպքում դադարեցնել համագործակցությունը։

Հիմնական սկզբունք

Թույլ կատարողականության շարունակական հանդուրժումը վնասում է ամբողջ թիմի աշխատանքային մշակույթը։

---

3. B տեսակ․ Բարձր նվիրվածություն + Ցածր կարողունակություն

Բնութագրեր

Այս աշխատակիցները.

• դրական վերաբերմունք ունեն,
• պատրաստ են լրացուցիչ ջանք գործադրել,
• բաց են սովորելու համար,
• լավ են ինտեգրվում կազմակերպական մշակույթին,
• դեռևս չունեն բավարար մասնագիտական փորձ։

Ղեկավարի գործողությունները

Քայլ 1. Գնահատել ներուժը

Պարզել՝

• արդյո՞ք աշխատակիցը կարող է ձեռք բերել պահանջվող հմտությունները,
• որքան մեծ են գիտելիքների բացերը։

Քայլ 2. Զարգացման ծրագիր

• Կցել մենթոր։
• Կազմակերպել վերապատրաստումներ։
• Տրամադրել աստիճանաբար բարդացող առաջադրանքներ։
• Անցկացնել շաբաթական խորհրդատվություններ։

Քայլ 3. Վերահսկել առաջընթացը

Գնահատել արդյունքները.

• 30-րդ օրը,
• 60-րդ օրը,
• 90-րդ օրը։

Հիմնական սկզբունք

Նվիրվածությունը սովորեցնել դժվար է, իսկ կարողունակությունը՝ զարգացնել հնարավոր է։

---

4. B տեսակ․ Բարձր կարողունակություն + Ցածր նվիրվածություն

Բնութագրեր

Այս աշխատակիցները.

• մասնագիտական առումով ուժեղ են,
• կատարում են նվազագույն պահանջվող աշխատանքը,
• քիչ հետաքրքրված են թիմի նպատակներով,
• կարող են դժգոհություն արտահայտել կազմակերպությունից,
• հաճախ հանդիսանում են այլ կազմակերպությունների կողմից ներգրավման թիրախ։

Ղեկավարի գործողությունները

Փուլ 1. Ճանաչում և գնահատում

• Հրապարակայնորեն գնահատել նրանց ձեռքբերումները։
• Լսել նրանց կարծիքը կարևոր որոշումների վերաբերյալ։
• Ապահովել արդար փոխհատուցում։
• Տրամադրել տեսանելիություն ղեկավարության մակարդակում։

Փուլ 2. Մարտահրավերներ

• Հանձնարարել ռազմավարական նախագծեր։
• Տալ առաջնորդական դերեր։
• Սահմանել հավակնոտ նպատակներ։
• Աջակցել մասնագիտական զարգացմանը։

Փուլ 3. Հետագա գնահատում

90 օրվա ընթացքում հետևել.

• նախաձեռնողականությանը,
• համագործակցության որակին,
• թիմային ներգրավվածությանը,
• ընդհանուր էներգիային և մոտիվացիային։

Հիմնական սկզբունք

Տաղանդը միայնակ բավարար չէ։ Անհրաժեշտ է նաև ներքին մոտիվացիա։

---

5. A տեսակ․ Բարձր կարողունակություն + Բարձր նվիրվածություն

Բնութագրեր

Այս աշխատակիցները.

• գերազանցում են սպասելիքները,
• նախաձեռնող են,
• դրական ազդեցություն ունեն թիմի վրա,
• մշտապես զարգանում են,
• պատասխանատվություն են կրում արդյունքների համար,
• աջակցում են գործընկերների զարգացմանը։

Ղեկավարի գործողությունները

1. Գնահատել և խրախուսել

• Հանրային և անհատական շնորհակալություն։
• Արդար վարձատրություն։
• Նոր հնարավորությունների առաջնահերթ տրամադրում։

2. Ներգրավել ռազմավարական գործընթացներում

• Մասնակցություն որոշումների կայացմանը։
• Կարևոր նախագծերի ղեկավարում։
• Կազմակերպության զարգացման ծրագրերում ներգրավում։

3. Զարգացնել առաջնորդական հմտությունները

• Մենթորական դերեր։
• Թիմերի ձևավորման մասնակցություն։
• Նոր պատասխանատվություններ։

4. Պահպանել կազմակերպությունում

• Կարիերայի պարբերական քննարկումներ։
• Մրցունակ աշխատավարձ։
• Հստակ առաջխաղացման ուղիներ։

Հիմնական սկզբունք

Բարձր արդյունավետ աշխատակիցները նույնպես ուշադրության և զարգացման կարիք ունեն։ Անտեսումը կարող է հանգեցնել նրանց հեռանալուն։

---

6. Մատրիցայի ներդրման քայլեր

Շաբաթ 1

Գնահատեք յուրաքանչյուր աշխատակցի.

• կարողունակություն՝ 1-10 բալ,
• նվիրվածություն՝ 1-10 բալ։

Տեղադրեք նրանց համապատասխան քառակուսում։

Շաբաթ 2

Կազմեք անհատական գործողությունների պլաններ։

• Ովքեր են զարգացման կարիք ունենում։
• Ովքեր են վերաներգրավման կարիք ունենում։
• Ովքեր են բարձր ռիսկային աշխատակիցներ։

Շաբաթ 3-4

Սկսեք ծրագրերի իրականացումը։

• C տեսակների բարելավման ծրագրեր։
• B տեսակների վերապատրաստում և մոտիվացիա։
• A տեսակների խրախուսում և զարգացում։

Ամեն ամիս

• Վերագնահատեք աշխատակիցներին։
• Հետևեք փոփոխություններին։
• Թարմացրեք կառավարման մոտեցումները։

90-րդ օրվա արդյունքները

Սպասվում է, որ.

• C տեսակների վիճակը կբարելավվի կամ կկայացվեն համապատասխան որոշումներ,
• B տեսակները կզարգացնեն կարողունակությունը կամ նվիրվածությունը,
• A տեսակները կստանձնեն ավելի մեծ առաջնորդական դերեր,
• թիմի ընդհանուր արդյունավետությունը և բարոյահոգեբանական վիճակը կբարելավվեն։

---

Եզրակացություն

Բարձր արդյունավետությամբ թիմ ստեղծելու գաղտնիքը բոլոր աշխատակիցներին նույն ձևով կառավարելը չէ։ Արդյունավետ ղեկավարը հասկանում է, թե յուրաքանչյուր աշխատակից որ խմբին է պատկանում և կիրառում է համապատասխան մոտեցում.

• C տեսակներին՝ բարելավել կամ փոխարինել,
• մոտիվացված B տեսակներին՝ զարգացնել,
• տաղանդավոր, բայց ոչ ներգրավված B տեսակներին՝ վերաներգրավել,
• A տեսակներին՝ գնահատել, զարգացնել և պահպանել։

Հաջող ղեկավարները պարզապես չեն ղեկավարում մարդկանց. նրանք կառուցում են այնպիսի համակարգեր, որոնք մշտապես ստեղծում են բարձր արդյունքներ։